Albaniju potresa najveća antikorupcijska akcija u posljednjoj deceniji, nakon što je Specijalno tužilaštvo za suzbijanje korupcije i organizovanog kriminala smijenilo Belindu Baluku (52), dugogodišnju ministarku infrastrukture i energetike i blisku saradnicu premijera Edija Rame.
Baluku, članica Socijalističke partije, na funkciji je od 2019. godine, a tereti se za favorizovanje pojedinih izvođača radova tokom višemilionskih tendera za izgradnju 5,9 kilometara dugog tunela na jugu zemlje, kao i za dionicu obilaznice u Tirani.
U obraćanju tokom sjednice parlamenta u srijedu, Baluku je odbacila optužbe i naglasila da će u potpunosti sarađivati sa pravosudnim organima.
U istom predmetu, dva visoka zvaničnika Ministarstva infrastrukture već su smještena u kućni pritvor zbog sumnje na zloupotrebu položaja.
Nastavak velikih hapšenja: Metina i Velijajeva afera još potresa zemlju
Borba protiv korupcije predstavlja jedan od ključnih uslova za nastavak evropskih integracija Albanije, koja je u ovom procesu već godinama ocjenjivana kao jedna od najprogresivnijih država Zapadnog Balkana.
Međutim, niz političkih potresa pokazuje da je sistem i dalje duboko ranjiv.
Gradonačelnik Tirane Erion Velijaj, takođe član Socijalističke partije, uhapšen je u februaru i tereti se za korupciju i pranje novca. Njegovo hapšenje izazvalo je snažne reakcije u javnosti, budući da je slovio za jednog od najuticajnijih i najpopularnijih lokalnih lidera.
Također, dva bivša ministra iz Raminih ranijih kabineta – ministar zdravlja i ministar životne sredine – već mjesecima se nalaze u pritvoru zbog optužbi za pronevjeru i zloupotrebu funkcije.
Poseban šok izazvalo je i hapšenje bivšeg premijera i predsjednika Albana Iljira Mete (2024.), dugogodišnje političke figure iz centra. Meta je osumnjičen za korupciju i pranje novca, što je označilo pad jednog od najuticajnijih ljudi albanske političke scene.
EU podržava akciju – ali očekuje još dublje reforme
Evropska unija pozdravila je posljednje poteze albanskog pravosuđa, uz ocjenu da borba protiv organizovanog kriminala i korupcije mora biti “uvrežena na svim nivoima vlasti”. Analitičari ističu da ovakve istrage predstavljaju jasan signal da će evropski put Albanije zavisiti od stvarnih, a ne samo deklarativnih promjena.
